درباره کتابخانه دیجیتال

محدودیت های مترتب با بهره برداری منابع در کتابخانه سنتی ، انتظار مخاطبان  و  تمایل فزاینده پژوهشگران برای  استفاده از فن آوری های نوین ، اینترنت و قالب های گوناگون اطلاعاتی دست به دست هم دادند تا  موسسه کتابخانه  و موزه ملی ملک نیز در راستای ارائه خدمات دیجیتالی گامهای موثری بردارد. از تابستان سال 1386 با تهیه دستگاه‎های پیشرفته اسکن، تهیه تصویر رنگی از  نسخه‎های خطی آغاز شد. کتابخانه ديجيتال موسسه کتابخانه و موزه ملی ملک طی دو مرحله ، ارزیابی نرم‎افزار و  تلاش برای رفع ایرادات و کاربرپسند کردن آن  و سپس  با دیجیتال سازی 1956 نسخه خطی، 61 برگ  نقشه و 35 فقره سند ، همزمان با زاد روز امام  رضا علیه السلام در 17 مهر ماه سال 1390 به بهره برداری رسید .

ساختار کتابخانه دیجیتال ملک

سه عنصر اساسی در ایجاد هرکتابخانه دیجیتال محتوا، نرم افزار و خدمات  است این سه رکن ساختاری در کتابخانه دیجیتال  ملک  به شرح زیر است:


نرم‎افزار
کتابخانه مجازی ملک از نسخه اختصاصی شده نرم افزار پاپیروس متعلق به شرکت فناوری اطلاعات لاوین استفاده می کند.

خدمات
                    الف) از آنجا که مهمترین کارکرد هر کتابخانه دیجیتالی، ایجاد امکان دسترسی وسیع به منابع و مدارک خارج از محدوده زمانی و مکانی است روند رقومی سازی و بارگذاری منابع در سایت همچنان با جدیت ادامه دارد و  علاوه بر امکان رویت  صفحات منتخب از نسخه‎های بارگذاری شده و شناسنامه منابع برای کاربران غیرعضو، امکان عضویت در سایت و سفارش مدارک مورد نیاز برای اعضا نیز وجود دارد.

                     ب) سازو کار عضویت کتابخانه دیجیتال برای آغاز روند عضوگیری و خدمات رسانی  بیشتر، همزمان با روند پیشرفت  بارگذاری منابع جدید مورد توجه قرار گرفت  و این امکان فراهم آمد تا کاربران با تکمیل فرم عضویت و ارسال مدارک درخواستی، پس از تایید مدیر سایت و دریافت نام کاربری و کلمه عبور اختصاصي بتوانند در سطوح بالاتری از دسترسی به منابع قرار گیرند تا خدمت ‌رسانی به کاربران در یکی از نفیس‌ترین کتابخانه‌های خطی ایران، به استانداردهای بین‌المللی در این حوزه نزدیک‌تر شود.

                    ج) از دیگر خدمات کتابخانه دیجیتال  ملک، امکان گفتگوی همزمان کتابدار و  کاربر است.به این منظور کاربران گزینه "سوال از کتابدار" را  در پورتال کتابخانه دیجیتال انتخاب و  اطلاعات ضروری مانند نام و نام خانوادگی، پست الکترونیک و پرسش خود را وارد می‌کنند. با انجام این مرحله، کتابدار مرجع بخش مورد نظر، پرسش کاربر را دریافت می‌کند و بدین ترتیب، گفت‌وگوی مرجع آغاز می‌شود و کاربر پاسخ خود را دریافت می‎کند. در سوال از کتابدار امکان گفتگوی همزمان کاربر با کارشناسان بخش‎های گوناگونکتابخانه: تالار محققان و کتابخانه دیجیتال، مطبوعات ، تالارهای عمومی و خدمات مرجع، خدمات فنی و فهرست نویسی وجود دارد. بدیهی است اگر کتابدار بخش مورد نظر، آنلاین نباشد، پرسش به ایمیل تعریف شده کتابدار فرستاده خواهد شد.

                 د) از دیگر طرح هایی که جهت  توسعه و ارتقای کتابخانه دیجیتال ملک به وقوع پیوست  میتوان به " دی وی دی اکسپورت  "  اشاره کرد که امکان تهیه خروجی های گوناگون از مدارک رقومی موجود در سایت و استفاده از نرم افزار کتابخانه دیجیتال به صورت آفلاین  و بدون نیاز به اینترنت را برای کاربران فراهم می آورد.

            هـ) بهره برداری از نسخه موبایل  یکی دیگر ازامکانات کتابخانه دیجیتال ملک استکه ویژه تبلت‌ها و گوشی‌های هوشمند طراحی شده و مورد استفاده کاربران قرار می گیرد.

از طرح های توسعه در دست اقدام نیز می توان به امکان ایجاد فضای شخصی یا کتابخانه پژوهشی برای کاربران با استفاده از امکانات وب 2 اشاره کرد.


محتوا:
اکثر منابع موجود در کتابخانه دیجیتال ملک از راه تبدیل فرمت اطلاعات موجود در کتابخانه تامین می‎شود. که طبق آخرین آمارها تعداد منابع بارگذاری شده در کتابخانه دیجیتال ملک به شرح ذیل است:

نسخه خطی : 5000
چاپ سنگی : 1566
چاپی فارسی عربی : 791
چاپی انگلیسی : 154
چاپی فرانسه : 722
کتاب الکترونیکی : 22
روزنامه : 463
مجله : 1627
نقشه : 61
سند : 35